Wat is kerk? (2)

Deze post werkt als een denkoefening. Beschouw wat volgt als hardop denken via een computerscherm. Ik bespreek de relatie traditie en gemeenschap op de biblebelt.

Ik begin met een statement. Traditie is waardevol zolang het het reformerende karakter van de kerk niet negatief beïnvloedt. Helaas blijkt dat kerken op de biblebelt door de kerkelijke traditie volledig verlamd zijn. Daardoor raakt men het contact met de maatschappij kwijt.

Wanneer we voor het gemak de ecclesiologie even ophangen aan de 3 b’s, dan kunnen we traditie makkelijk afzetten tegen het wezen van de kerk. De drie b’s zijn: boven, buiten, binnen. Boven: de kerk verheerlijkt God. Buiten: een kerk is missionair op diverse vlakken. Binnen: de kerk is georganiseerd als een gemeenschap. In deze korte post focus ik op de b van binnen en de b van buiten.

In een dorp als Scherpenzeel is de dorpse, sociale cohesie relatief sterk. Mensen kennen elkaar van verschillenden sociale activiteiten of men spreekt elkaar op straat. Een deel van deze cohesie vindt men ook terug in de kerken. Het leven buiten de kerk loopt in zekere zin over in het leven binnen de kerk (veel meer dan in stadse kerken). Maar wat gebeurt er als je geen deel uitmaakt van een specifiek netwerk? Het blijkt dat het voor nieuwe mensen van buiten het netwerk soms lastig is de sociale netwerken in de kerk binnen te komen. Een voorbeeld is de Alpha cursus. Na afloop van een Alpha cursus probeert men deelnemers aansluiting te laten vinden in de kerkelijke netwerken. Bij sommigen lukt dat, maar bij een aantal ook niet. Het lijkt erop dat in kerken de ‘buiten’ component maar een beperkte relatie heeft met de ‘binnen’ component. Wat wil dit zeggen?

  1. Mensen ervaren dat het ‘fijn’ is in de kerk, maar laten niet actief mensen ‘van buiten’ toe in het eigen netwerk. Degenen van ‘buiten’ moeten de meeste moeite doen om binnen te komen. Dat is niet eens altijd bewust, het zit gewoon niet in het kerkelijke DNA om zich open op te stellen.
  2. Er wordt wel Alpha gedaan (de ‘buiten’component), maar over het vervolg is te weinig of niet nagedacht (‘binnen’ component) vanuit de eigen context. Vanuit de leiding van de kerken wordt mijn inziens dan ook te weinig rekening gehouden met de de definitie van elke ‘b’ (1) en de relatie tussen de 3 b’s (2). Het gevolg is dat mensen afhaken. Ik probeer dat iets meer uit te leggen.

Er wordt nagedacht hoe men mensen van buiten kan laten integreren in de kerk. Er wordt geprobeerd de lijn die er is van ‘buiten’ naar ‘binnen’ te optimaliseren (2). Concreet betekent het dat mensen worden geholpen om zich in de kerk thuis te voelen. Daarmee wordt echter het werkelijke probleem niet opgelost. De ontvangende cultuur is niet aanwezig en daardoor verstaat men onder optimalisatie een vorm van organisatie. Een suggestie was het organiseren van een buddy-systeem, terwijl dat van nature in het DNA zou moeten zitten.

Er zal ook nagedacht moeten worden wat men verstaat onder ‘binnen’ (1). Het schort mijns inziens aan het wezen van de kerkelijke gemeenschap. De kerk functioneert in wezen niet als een geloofsgemeenschap waar samen het geloof wordt beleefd. Er is weinig interactie over geloofszaken. Het is erg lastig om het wezen van de kerk vanuit dit perspectief te veranderen. Mensen voelen zich niet thuis omdat de kerk goed georganiseerd is, maar omdat de kerk in de eerste plaats een warme gemeenschap die open is voor nieuwe mensen. In mijn optiek is niet georganiseerde gemeenschap nodig.

Ik denk dat een antwoord gevonden moet worden op deze vragen:

  1. Wat wordt onder gemeenschap verstaan?
  2. Op welke manier kan de gemeenschap toenemen zonder dat daar iets voor georganiseerd hoeft te worden?

Ik sluit af. De secularisatie slaat ook toe op de biblebelt. Het voelt nog redelijk goed, omdat er nog redelijk wat mensen naar de kerk gaan. Ik moet denken aan de kikker die in het langzaam wordende water wordt gekookt. Hij merkt er niets van totdat het te laat is. Soms lijkt dat ook van toepassing in deze kerken op de biblebelt.

Advertenties