Wat is kerk? (1)

756px-Overzicht_-_Scherpenzeel_-_20195978_-_RCE

Deze week kwamen er in Scherpenzeel twee mensen langs van het team Pionieren uit de PKN. Vertegenwoordigers van drie kerken waren present. Het werd een inspirerende avond waarin over en weer werd gesproken over de kerk van vandaag de dag. Een aantal zaken vielen mij op en die noem ik hier. Ik baseer me daarbij ook op gesprekken die daarvoor door mij zijn gevoerd met een aantal mensen. Maar voordat ik dat doe, schets ik kort vanuit mijn perspectief de Scherpenzeelse situatie.

Schets Scherpenzeel

Scherpenzeel is een dorp op de biblebelt. In vergelijking tot andere delen van Nederland gaat hier een redelijk percentage van de mensen naar de kerk. Dat percentage daalt ook hier, maar minder snel. Mijn schatting is dat zo’n 30% regelmatig naar de kerk gaat. Er is een grote bevindelijke vertegenwoordiging, zichtbaar onder andere door een groot kerkgebouw aan de rand van het dorp. Deze groep groeit doordat mensen vanuit deze achtergrond naar Scherpenzeel verhuizen. De groep functioneert op een eiland en is alleen merkbaar door het lokale stemgedrag. Er is een kleine Vrije Evangelische Gemeente die worstelt met haar voortbestaan vanwege de vergrijzing. De Christelijke Gereformeerde Kerk is een streekgemeente, waarvan de helft van de mensen uit Woudenberg komt. Hoewel het een levendige, eigentijdse gemeente is en groeit, vertrekken er ook mensen naar grote evangelische gemeenten in de buurt (bijvoorbeeld Mozaiek0318 in Veenendaal). Ook de PKN gemeente leeft door de vele activiteiten, maar de leeftijdscategorie van 18-30 jaar ontbreekt bijna volledig in de diensten. De Hersteld Hervormde Gemeente en de Gereformeerde Bondsgemeente weten de leden redelijk vast te houden. Met name de laatste gemeente heeft een actieve jongerengroep. Toch zijn ook hier mensen die zo nu en dan ‘bijtanken’ in een evangelische gemeente in de buurt. Het ‘Kerkplein’ is een platform dat een aantal kerken aan elkaar bindt.

Kerkelijke beweging

De ontkerkelijking neemt ook toe in Scherpenzeel. Dat zie ik op de basisschool waar de kinderen naar toe gaan en op de voetbalclub waar mijn zoon lid van is. Het aantal kinderen dat regelmatig in de kerk komt, is in beide groepen beperkt. Wat moet je daarmee? Hoe reageren mensen daarop die wel naar de kerk gaan? Antwoorden vinden op deze ontwikkelingen is complex. Ik ga proberen wat lijnen te trekken. Hier benoem ik twee dingen die de problematiek zichtbaar maken.

  1. Er zijn kerkmensen die naar een evangelische gemeente in de buurt vertrekken (in het Engels: ‘circulation of the saints’). Men zegt wel eens dat de evangelische beweging de onbetaalde rekening is van de traditionele kerk en dat lijkt hier ook op te gaan. Als kerkmensen de plaatselijke kerk al inruilen voor een evangelische variant, wat zegt dat over mensen die niet naar de kerk gaan en uitgenodigd worden om dezelfde traditionele kerk te bezoeken? Het zou op zijn minst de kerk in beweging moeten zetten. De PKN gemeente en de Christelijke Gereformeerde Kerk houden daarom regelmatig praise-avonden. Ik merk wel op dat deze activiteiten vooral kerkleden aantrekken (dat was in de evangelische beweging trouwens ook al het geval). Conclusie: hoe kun je mensen naar een kerk uitnodigen als deze voor sommige kerkmensen al onaantrekkelijk is?
  2. Om mensen van buiten de kerk bij het geloof te betrekken, wordt de Alpha cursus georganiseerd. Elk jaar komen daar tussen de 15 en 20 mensen op af. Een aantal komt uit de kerk en bij hen wordt het geloof verdiept. Degenen van buiten de kerk worden soms christen, maar een klein aantal vindt daarna de weg naar de kerk. De kloof tussen Alpha en de kerkdienst op zondag is te groot. Sommigen proberen het wel, maar haken na verloop van tijd af. Het is zoeken naar nieuwe kerkelijke vormen om deze mensen een plek te geven. Dat was ook de reden dat de vertegenwoordigers van de PKN naar Scherpenzeel kwamen. Conclusie: hoe kun je mensen naar een kerk uitnodigen als kerkvormen niet aansluiten bij de context?

Twee eerste opmerkingen van mijn kant

In de gesprekken die ik met mensen voerde, vielen deze dingen mij op.

  1. De evangelische beweging wordt door sommige kerkmensen in Scherpenzeel nog steeds als een bedreiging ervaren, omdat ze gevoed wordt door leden uit de traditionele kerk. Daar heeft men helemaal gelijk in. Maar volgens mij is een lerende houding van binnenuit nodig. Kijken bij het Evangelisch Werkverband zou een optie kunnen zijn (als de eigen kerkelijke ligging dat toelaat). Overigens kampen evangelische gemeenten met dezelfde problemen. ‘Circulation of the saints’ is ook daar gemeengoed.
  2. Traditionele kerkelijk vormen spreken mensen van vandaag de dag niet meer aan. In de gesprekken die ik voer, blijkt dat sommige mensen wel wat met geloof hebben, maar niets met de kerk. Dat zegt veel over wat de kerk is en hoe deze functioneert. Ook op de biblebelt is het gesprek noodzakelijk over deze thema’s. Moeten kerken de eigen identiteit en vormen vasthouden? Of moet men vormen aanpassen aan de maatschappelijke ontwikkelingen?

In een volgende post meer.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.