Jij of Gij?

psalmen25_400Zowel in het Duits, Engels als in het Spaans wordt God aangesproken met Jij of Jou(w). Tijdens internationale bijeenkomsten valt dat het eerst op bij het zingen van liederen. Daarnaast komt het dichterbij als in het gebed God ook met “Jij” wordt aangesproken (Duits: Du, Spaans: Tú, Engels: You). Dat voelt voor Nederlandse christenen een beetje ongemakkelijk. Was de aanspreekvorm decennia lang”Gij”, nu is “U” gemeengoed geworden (hoewel ik recent een wat ouder iemand God met Gij hoorde aanspreken in het gebed). Toch is in het Nederlands het ook gewoon geweest om God met “Jij”aan te spreken. Dit is bijvoorbeeld zichtbaar in de vertaling van de Psalmen. Ik neem als voorbeeld Psalm 130.

De vertaling van Psalm 130 door Jan Utenhove, verschenen tussen 1551 en 1566:

Godt aenhoor myn roepen.
Dyn gnadigh’ ooren keer tot my,
End myner bede sy open.
O Heer, so du willest mercken aen
De sonden die wy hebben ghedaen,
Wie kan, Heer, voor dy blyuen.

Het staet by dyner macht alleyn,

De sonden te vergheuen,
Daerom vreest men dy in t’ ghemeyn,

Oock inden besten leuen,

Ick heb myn hop’ op den Heer gheuen,
Myn siel’ op hem vertrauwet gaer vast,
Na Utenhove kwam de vertaling van Petrus Datheen (1566) is zwang: “du” is veranderd in “gij”.
Uit de diepten, o Heere,
Mijner benauwdheid groot,
Roep ik tot U gaar zere,
In mijnen angst en nood.
Heer, wil mijn stem verhoren;
Want het nu tijd zijn zal;
Laat komen tot Uw oren
Mijn klachtig bidden al.
Wilt Gij met ernst de zonden
Toerekenen voortaan;
Wie kan t’ eniger stonden
In Uw oordeel bestaan?
Maar Gij wilt, Heer, vergeven
De zonden minst en meest;
Dies zijt Gij in dit leven
Zeer bemind en gevreesd.
Het verschil kan liggen in het feit dat Utenhoven in eerste instantie de Psalmen gebruikte voor de Nederlandse gemeenten in ballingschap in Londen. Datheen was prediker voor de Calvinisten in de Lage landen en had invloed. Howard Slenk legt uit hoe beide vertalingen naar elkaar gebruikt werden, maar geeft geen verklaring voor het verschil van “Gij” en “Du” (Howard Slenk, Jan Utenhove’s Psalms in the Low Countries, Nederlands archief voor kerkgeschiedenis, Vol. 49, No. 2 (1969), pp. 155-168).
Maar misschien heeft het andere oorzaken?
Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s