The United States of Europe

Jacques Delors

Jacques Delors (Photo credit: Wikipedia)

Nederland begint dit jaar aan het voorzitterschap van de Europese Unie. Een gloednieuw vergadergebouw is neergezet in Amsterdam om de klus praktisch te klaren. Toch is er de laatste tijd nog al wat te doen rondom het thema “Europa”. Aan verschillende kanten wordt aan het Europese eenheidsideaal getrokken. Engeland, al lange tijd geen volgzaam EU lidmaat en zonder Euro, overweegt of ze überhaupt wel mee wil blijven doen. Aan de Oost zijde van het spectrum lijken landen als Polen en Hongarije hun eigen lijn te volgen, met name wat betreft de vluchtelingen problematiek. Ook aan de zuidkant heeft het de afgelopen tijd zodanig gerommeld zodat het woord Grexit een terugkerend fenomeen werd. Andere zuidelijke landen zoals Portugal en Spanje doen het wat beter, maar daar is nogal wat geld ingepompt om dat te bereiken. En de de spil in het geheel is Duitsland, die vaak in het verleden aan de touwtjes heeft getrokken. Over de grote linie zoeken Europese leiders naar samenbindende factoren of doen er alles aan om dwars te liggen. Gaat het lukken om de eenheid terug te vinden? Gaat Nederland daar een sleutelrol in spelen in de komende tijd?

Jacques Delors, oud voorzitter van de EU, had het midden jaren 80 van de vorige eeuw over de ziel van Europa. Volgens de Christenunie sprak Delors daarbij over gezamenlijke waarden en gemeenschappelijke doel die ervoor zorgen dat we het gevoel hebben dat we bij elkaar horen. Het lijken metafysische ideeën en volgens mij zijn we op dit moment daar ver van verwijderd zijn. Met het huidige kabinet als leidraad in Europa zie ik bijvoorbeeld de waarden nog niet terugkomen op de agenda, tenzij het economische of materiële waarden zijn. De “ziel” die Delors voor ogen had, bestaat in mijn ogen niet niet en gaat er niet komen als we op de huidige weg voortgaan. Het denken in Europese mogelijkheden, heeft het landelijke individualisme alleen maar laten toenemen.

Christenen hoor je vaak zeggen dat we de christelijke waarden en cultuur in Europa kwijt zijn geraakt en dat we terug moeten naar hoe het eerder was. Ik denk dat Europa niet zo christelijk was als veel mensen denken. Europa is meer heidens gebleven dan we willen erkennen. Dat zien we nu de invloed van het christendom tanende is en heidense praktijken als onkruid uit de grond schieten. Helaas constateer ik dat in landen als Hongarije en Polen die de christelijke waarden van gastvrijheid en goed zijn voor vreemdelingen onder het mom van de bescherming van dezelfde christelijke waarden met voeten worden getreden. Het is dan ook de vraag of landen die zeggen vanuit christelijke waarden te handen, dat ook daadwerkelijk in praktijk brengen. Ik twijfel er dus sterk aan of de terugkeer naar “christelijke” waarden, de eenheid binnen Europa zal toenemen. Christelijke waarden moeten niet door een politieke macht afgedongen worden, maar zijn deel van de kerkelijke traditie.

Ik denk dus dat er een sleutelrol gespeeld kan worden door kerken van Europa. De “macht” van de kerk is marginaal, dus ik denk niet dat het gaat met opgeheven vuist. Dat zou het natuurlijk nooit moeten zijn, maar in het verleden werd dat namelijk wel vaak zo gedaan. Politiek en kerk vlogen elkaar regelmatig letterlijk in de haren en de kerk “won” ook zo nu en dan. De mogelijkheid daartoe is in de huidige omstandigheden niet mogelijk en het moet ook niet zo zijn. Het zal dan ook wezenlijk anders moeten. Ik dat meer dan ooit de kerk eenheid kan uitstralen. Niet organisatorische door een soort super-oecumene waar alle kerken onder moeten vallen. Ook niet dogmatisch door waarden aan de maatschappij op te leggen. Ik denk dat dat kan door gecontextualiseerde orthopraxis, door kritisch waarden uit te leven in de eigen omgeving. Dat kan geen eenheidsworst zijn, bijvoorbeeld als een canon van christelijke waarden die in heel Europa gelden. Waarden moeten in een context ingebed worden.

Bijbels theologisch zit in de “ziel” het leven. Christenen zijn ervan overtuigd dat ze het ware leven ontvangen door Jezus Christus. Waarden die er toe doen, ook voor Europa, ontspringen volgens mij vanuit een relatie met Hem. Misschien dat wanneer radicale christenen, die Jezus belangrijker vinden dan kerkmuren of politiek, Jezus’ waarden uitleven, we dichterbij een “ziel” voor Europa komen?

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s