Zorg om de zorg

"De uitholling van de verzorgingsstaat&qu...

“De uitholling van de verzorgingsstaat” door Fré Moorrees (Photo credit: ritzotencate)

We moeten bezuinigingen in de zorg. Ik zeg met opzet “we” want het raakt ons allemaal. Het raakt ons persoonlijk, omdat mijn vrouw op zoek is naar een baan als maatschappelijk werkster. Er wordt hard gesneden in deze sector en de kans dat zij haar “ouwe” werk weer kan oppakken, is gering. Het lijkt soms of deze tak van sport geheel wordt weg gesaneerd. Zij staat aan de “zorg geef” kant, anderen aan de “zorg ontvang” kant merken het doordat zorg wegvalt of anders wordt ingevuld. Voor hen is misschien de pijn nog meer merkbaar.

Er is nogal wat te doen om de zorg die vanaf 2015 naar de gemeenten wordt overgeheveld. Tijdens dit proces gaat er daarnaast een intensieve bezuinigingsronde over de zorg heen. Deze combinatie brengt risico’s met zich mee. De gemeente moet het met heel wat minder geld doen om de noodzakelijk zorg te bieden. Gaat dat lukken? Twee gedachten van mijn kant.

Waarom deze stappen? Ten eerste om de zorg dichter bij de mensen te brengen. Doordat de gemeenten de hand op de knip houden en beter in staat zijn de zorg te evalueren, moet het kostenbesparend zijn en de zorg moet beter uitgevoerd worden. Dit zal zich nog moeten bewijzen. De regering gaat vanuit, echter zonder empirische basis. Daarnaast zijn de kosten in de zorg de pan uit gerezen. De kostenbesparende rondes in het verleden hebben dat niet kunnen oplossen (bijvoorbeeld privatisering ziektekostenverzekering, optimalisatie in ziekenhuizen, hogere drempel voor zorg). De vergrijzing neemt toe en om de oudere mens met haar kwalen en ziektes blijvend te verzorgen, moet er op dat vlak geld bij. De besparingen die nu worden doorgevoerd, moeten voldoende kosten besparend zijn om de vergrijzing aan te pakken.

Je begrijpt dat ik mijn vragen heb bij dit hele proces. Ten eerste vraag ik mij af of het verstandig is dat beide processen tegelijkertijd doorlopen moeten worden. De gemeenten hebben er geen idee van of het allemaal goed zal gaan. Het zou goed zijn dit proces eerst af te wachten en daarna grondig te evalueren. Vanuit de resultaten is het eenvoudiger om gericht bezuinigingen door te voeren. Sommige gemeenten zagen de bui al hangen en verbraken contracten met zorginstellingen. Als gevolg van de afnemende zorg door het minder beschikbare geld, vielen al verschillende zorg instellingen om. Hier verliezen we organisaties en kennis. Het kost veel tijd en geld om dat later weer op te tuigen als dat nodig is. Mensen die zorg nodig hebben, kunnen niet meer aankloppen bij instanties, omdat in sommige gevallen de zorgaanbieder niet meer bestaat of omdat voor de zorg gen geld is. Waar kan deze zorgvrager dan terecht? Want de zorgvrager is niet ineens verdwenen (er zijn genoeg voorbeelden op te noemen van mensen die straks tussen wal en schip terecht komen, vraag maar aan een willekeurige maatschappelijk werkster).

Ten tweede heb ik vragen bij de term “participatie maatschappij” die door de regering wordt gebezigd om daarmee mensen op te roepen meer voor elkaar zorg te dragen. Doel is om door participatie kosten te besparen. Op zich heb ik er geen moeite mee dat mensen meer voor elkaar zorgen, het is een goed bijbels thema om om te zien naar je naaste. Echter achter deze term verschuilen zich allerlei waarden die komen uit de hoed van een klassiek liberaal en daarna neoliberaal denken. Het klassiek liberalisme heeft de verantwoordelijkheid hoog in haar vaandel staan. We moeten voor ons zelf zorgen en de staat is er niet voor om een verzorgingscultuur op te tuigen. Iedereen krijgt de kans, of beter moet de kansen grijpen om met zo weinig mogelijk regels, zijn eigen leven in te richten en er iets van te maken. Om het economisch te benaderen, de marktwerking staat voorop en haalt het beste uit de maatschappij, iets dat meer door het neoliberalisme wordt benadrukt. Naomi Klein spreekt over de heilige drie-eenheid van het neoliberalisme en de vrije markt: privatisering, deregulering en bezuinigingen op sociale uitgaven. En daarmee landen we midden in de discussie over de zorg. Het idee van de participatie heeft niet tot doel om de zorg te verbeteren, maar om kosten te besparen. Is dat de juiste volgorde?  De discussie verschuift van de kwaliteit van de zorg voor de mens naar de betaling van de geboden zorg. Participatie kan leiden tot een toenemende cohesie in de samenleving, maar is daar zeer zeker niet een garantie voor. Sterker nog, de participatie maatschappij kan wel eens een lege neoliberale huls blijken te zijn. Laat ik dat uitleggen. Het seculiere neoliberale individualisme zoekt naar kernen waarop deze cohesie opgebouwd moet worden. De kerk was vaak de kern, waarbij de diaconie een sociaal opvangnet was (overigens was dat voor de zorgvrager geen pretje om bij de kerk aan te moeten kloppen). Door de geboden zorg door de overheid, is dit minder noodzakelijk gebleken. Echter, de laatste jaren wordt weer een beroep gedaan op de kerk om zorg taken op zich te nemen vanwege bovengenoemde redenen. De huidige neoliberale regering kan vanuit ideologische principes geen voorwaarden scheppen waarop deze participatieve zorg gestoeld kan worden. Het komt neer op de eigen verantwoordelijkheid van elk mens en een neoliberale regering kauwt dat niet voor. Naar mijn inzichten komen we hier in een patstelling te staan wanneer die verantwoordelijkheid niet wordt genomen of heel vaak niet genomen kan worden. Voorbeelden zien nu al als mensen weken dood in huis liggen, oudjes in een compleet isolement terecht komen of juffen en meesters die kinderen in de klas hebben die speciale zorg nodig hebben.

Er zijn zeker andere mogelijkheden om de zorg dichterbij de mensen te brengen en de kosten in de hand te houden. Dat moet niet in Den Haag bedacht worden, maar door denktanks op de werkvloer.

Tot slotte, het liberalisme was een reactie op het toenemende socialisme in het begin op de vorige eeuw. Beide stromingen zitten nu in een regering. Het zijn twee polen die bijna niet met elkaar te verenigen zijn. Wat gebeurt er dan vaak? Een van beide moet zijn idealen deels prijsgeven. Dat is in de huidige regering de PvdA. Een partij waarvan de idealen bijna geheel opgelost zijn. Dat zal hen in de toekomst waarschijnlijk wel een aantal zetels gaan kosten. Die zetels zullen terecht komen bij de SP en in mindere mate bij Groen Links.

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s