Ze zei: “Daar staat minder in!”

Dit jaar was het de tweede keer dat wij naar Flevo togen. Dit keer ook samen met Nathan, wat je enigszins beperkt in de bewegingsvrijheid. Een jongetje van twee heeft een korte spanningsboog en vindt al dat gepraat vanaf allerlei podia niet overdadig spannend. Dus om en om pasten we op hem en probeerden tussendoor  zoveel mogelijk mee te pikken. Al lopend over het terrein, liepen Nathan en ik (het was weer mijn beurt om op te passen), tegen de NBG tent aan. Leuk van die mensen bij het NBG. Ze hadden een leuk kinderspeeltje neergezet dat Nathan leuk vond. Die was weer een paar minuten zoet. Dat gaf mij de kans om even binnen te lopen en wat rond te kijken. Ze hadden verschillende studiebijbels liggen om een tafeltje. Dat leek me een stap vooruit, in Nederland is er niet zoveel verschenen op dat gebied. In het buitenland kunt je studiebijbels kopen voor zo goed als elke doelgroep. En daar liggen dan twee nieuwe uitgaven die ik nog niet had opgemerkt en zo waar in het Nederlands. Een verassing. Gretig blader ik door de bijbels. Ik zie dat in de ene bijna geen commentaar staat. Ik vraag me af wat de toegevoegde waarde is en waarom het een studiebijbel wordt genoemd. Leuk zijn wel de kaartjes die erin staan, maar ja, die staan ook in een atlas. De andere lijkt er meer op. Op elke pagina worden bijbelversen uitgelegd. Al snel komt er iemand naar me toe die me aanspreekt (ze kunnen dat niet laten). ” Ja”, zegt ze, “de ene is een wetenschappelijke uitgave, daar staat minder in”. “De andere is kerkelijk en uitgebreider”, voegt ze toe. Later dacht ik: “Wie heeft jou dit wijsgemaakt?”. Is het zo dat ” wetenschappelijk” blijkbaar niets over de uitleg mag zeggen, wat dat is “kerkelijk” (en dus niet wetenschappelijk). De studiebijbel kom ik weer tegen als ik een oude CV Koers doorblader. Met dank aan degene die mij deze exemplaren toestuurt. De versie met de uitgebreide uitleg wordt in CV Koers aangeprezen als “Studiebijbel voor de gewone man”, met een orthodoxe achtergrond. O ja, in CV Koers zeggen ze over deze versie:

Het doel was voor een groot publiek een studiebijbel te ontwikkelen die wetenschappelijk verantwoord zou zijn en tegelijk zou uitgaan van een “orthodoxe” visie op de bijbel (CV Koers, maart 2010, p 53).

Dus deze versie is toch ook wetenschappelijk of in ieder geval als een “wetenschappijkelijk” uitgave bedoeld, tenminste als ik de recensent mag geloven. Ik begin me steeds sterker af te vragen wie deze medewerkster van het NBG deze “oneliner” heeft ingefluisterd. Waarschijnlijk iemand die een gekleurde visie heeft op wat ” wetenschappelijk” is en wat niet. Overigens, ik kan de ” orthodoxe”  variant aanraden. Daar heeft de “gewone man” wat aan. Wil je kaartjes, koop een atlas. Dat is goedkoper.

The bible according to google earth

The bible according to google earth.

Preaching re-imagined

Zoals ik in een eerdere post zei, ga ik een aantal boeken bespreken die ik tijdens mijn studie heb gelezen. Het ene boek zal ik een samenvatting schrijven, van de ander een recensie. Voor “Preaching re-imagined” schrijf ik een recensie, omdat het boek met name sterk is in het poneren van een idee. Inhoudelijk vond ik de uitwerking niet bijster sterk. Er is sprake van veel herhaling.

“Preaching re-imagined” is geschreven door Doug Pagitt, een bekende naam in het “emerging” wereldje en voorganger van Solomon’s Porch. Het boek focust op de plaats van de preek of de “s-preek” in de samenkomst (Pagitt spreekt over “speaching”). In Solomon’s Porch (SP) pakt men dat iets anders aan dan in de gemiddelde samenkomende geloofsgemeenschap. De s-preek in SP is iets van de hele gemeenschap. Op dinsdagavond komen verschillende mensen uit de gemeente samen om over het onderwerp van de zondag daarop te discussiëren. Deze boeiende gesprekken leveren de inhoud voor het gesprek in de samenkomst. De spreker neemt deze ideeën mee en bereidt tijdens die week het gesprek of de s-preek voor. Net zoals op dinsdag wordt het onderwerp tijdens de dienst op zondag besproken. De spreker leidt het onderwerp in en legt een fundament voor het gesprek. Daarna is er gelegenheid om te reageren. Nu zou je kunnen denken dat dit veel minder voorbereiding vraagt. “Waar is de exegese?”, zegt de theoloog. Pagitt zegt dat deze manier van s-preken veel meer voorbereiding kost. Tijdens het gesprek kunnen allerlei invalshoeken de revue passeren. De spreker heeft veel tijd nodig om deze verschillende invalshoeken te overdenken en moet in staat zijn om enige sturing te geven. Daarbij hoort ook de exegese. Deze vorm noemt Pagitt een “progressional dialogue”:

Progressional dialogue, on the other hand, involves the intentional interplay of multiple vieuwpoints that leads to unexpected and unforseen ideas. The message will change depending on who is present and who says what. This kind of preaching is dynamic in the sense that the outcome is determined on the spot by the participants (pagina 52).

Wat zijn de voordelen van deze “actieve dialoog”?

1. Iedereen is betrokken bij de s-preek. Er is dus sprake van een hoge “degree of ownership”.
2. De aandacht bij de s-preek gaat met sprongen omhoog. Mensen zijn nieuwsgierig naar wat anderen vinden van een onderwerp.
3. Het sluit aan bij een postmoderne cultuur waarin verschillende meningen worden gewaardeerd.
4. Bij een gewone preek is er vaak sprake van een toepassing aan het einde (application). Bij een s-preek is er sprake van transformatie tijdens de samenkomst. De aanwezigen bespreken zelf wat een onderwerp/bijbeltekst voor hun leven betekent en trekken vervolgens conclusies. De gespreksleider kan daar ook op aansturen.
5. Er is geen sprake van een monoloog, dus het is niet steeds de mening van dezelfde spreker. Door de verschillende inzichten van de deelnemers, wordt een onderwerp/bijbelteksten van verschillende kanten bekeken.
6. Niet-christenen kunnen vragen stellen als ze het niet volgen of begrijpen.
7. Het heeft een samenbindend effect, omdat er samen over een onderwerp gesproken wordt.

Het idee spreekt me aan, de uitwerking in het boek is een stuk minder. Boek lezen, maar wel lenen dan.

De waarheid

“Wat is waarheid?”, vraagt Pilatus voor de kruisiging tijdens een ondervraging aan Jezus. Deze vraag houdt mij al jaren bezig. Vaak heb ik bij waarheid gedacht aan iets dat waar of niet waar is. Bijvoorbeeld: het gras in de tuin is groen. Deze uitspraak is volgens mijn waarneming waar. Daar kunnen we natuurlijk ook over discussiëren, maar dat is nu niet mijn bedoeling.

In de bijbel wordt waarheid anders benaderd. Jezus zegt zelf dat hij de waarheid is. In bijbelstudies heb ik er vaak mee geworsteld hoe je dit moet interpreteren. Daar kun je volgens mij niets op loslaten van waar of niet waar. Door mijn modernistische benadering zoek ik naar uitspraken die te falsificeren zijn. Dat is hier niet mogelijk. Waarheid is in Jezus gepersonaliseerd. Ik kwam daarop toen ik 1Joh1:6 las. In de NBG staat dat dat we niet in de waarheid zijn als we in de duisternis wandelen. Hier duidt waarheid op levenswandel. Johannes roept mensen op “in het Licht” te wandelen. Ook hier is het weer opvallend dat waarheid niet slaat op waar of niet waar, maar meer op waarheid doen. Waarheid is geen statisch begrip, maar dynamisch. Het zet mensen in beweging, omdat Jezus mensen in beweging zet.

Aanrader om eens te proberen

The NeXt bible.

Wat viel je op deze week in het nieuws?

Twee dingen hebben mij bezig gehouden deze week. Ten eerste was dat de consternatie rondom Ted Haggert. Het schijnt dat iedereen, binnen en buiten de kerk, een mening heeft over deze zaak. Hij heeft zelfs het journaal gehaald. Iedereen weet dat deze man een fout heeft gemaakt, maar ik heb het idee dat weinigen weten wat er nu werkelijk is gebeurd. Jammer. Ik ga me daar dan ook niet mee bezighouden, maar de eerste artikelen over integer leiderschap staan alweer in de krant. Ik ervaar het soms als de wijzende vinger van het eigen gelijk.

Het tweede wat me opviel is dat er weer een dode is gevallen in een kerkdienst. Dat kwam doordat men slangen doorgaf (volgens Mk16:8 moet dat kunnen, hebben ze in deze kerk gedacht). Giftige slangen kunnen bijten, maar als je op Gods beloften staat dan heeft dat geen effect, volgens sommigen. Ik vraag me wel eens af hoe God naar deze dingen kijkt. Ziet Hij hoofdschuddend en met grote verbazing toe? Als deze persoon in de hemel komt, wat zal God hem dan vragen?

Ten tweede vraag ik me af hoe sommigen de bijbel gebruiken. Deze gebeurtenis heeft nogal een dramatische afloop. Maar ook op andere vlakken wordt de bijbel zo misbruikt, zij het dan met minder schokkende gevolgen. Ik noem er een paar die me te binnen schieten:

• je moet op Gods beloften staan, dan gaat het allemaal beter.
• als je tot bekering komt, moet je in tongen spreken.
• je moet je bekeringsmoment met datum en tijd kunnen aanwijzen.
• Jezus beloofd ons een gelukkig leven.
• God moet het in je leven doen.
• zoek de zonde in je leven en heb diep berouw, pas dan zal God je bekeren.
• je problemen verwijnen als je God aanbidt.
• als we samen God aanbidden ontstaat er eenheid in de gemeente
• …..

Heel veel mensen vandaag de dag moeten aan de hand genomen worden bij het lezen van Gods woord. Er is een inhaalslag nodig. Helaas kicken veel mensen op het wonder en nemen weinig tijd op te ontdekken wat God tot hen heeft te zeggen door Zijn woord. We zouden in mijn ogen wat minder moeten preken en gewoon de bijbel lezen en commentaar geven op wat er staat. Dan leer je mensen zelf lezen. Dan hoop ik dat de kerk meer en meer zal begrijpen wat God tot ons wil zeggen. En we willen toch Gods stem horen?

Occultisme op de VU

Ik moet een beetje bijschrijven. Ik heb vorige week veel gedaan, dus er is veel te zeggen. In de eerste plaats ging ik met Arno op woensdag naar een studiedag op de VU die over occultisme ging. Met name ging het over jongeren die eerst onschuldig en later meer onder invloed komen van het kwaad. De beste spreekbeurt was van Evelien van Staalduine die het onderwerp belichtte vanuit het OT en NT. Terecht zei ze dat de terughoudendheid van de bijbel over dit onderwerp groot is. Andere boeken die hier wel veel aandacht voor hadden, zijn niet in de bijbel terecht gekomen.

Ze stelde aan het einde de vraag of demonen persoonlijke of onpersoonlijke machten zijn. Ook Kees van Kooi maakte daarover een opmerking. Hij zei dat we bij de duivel niet kunnen spreken van een persoon. Hij noemde de duivel een misbaksel en een on-persoon. Ik heb dat nog nagevraagd bij Kees en hij maakte daar volgens mij een principe kwestie van. Hij wilde de duivel niet aanspreken aan persoon. Dat geeft hem teveel eer. Ik ben er nog niet uit, omdat de duivel zich vaak op persoonlijke wijze manifesteert. Het is ook mogelijk dat de persoonlijk manifestatie niet wil zeggen dat we met een persoon te maken hebben. De definitie van de term “persoon” wordt dan van belang.

Jammer dat de relatie tussen psychologie en occultisme tijdens deze dag niet uit de verf kwam. De spreekster die hiervoor was gevraagd, kwam met een verhaal over identiteit dat in het geheel niet aansloot bij het onderwerp. Toch is het interessant om juist dat nog een te belichten.

Logisch nadenken

Zoals elk jaar gaan Mariska en ik met Pinksteren naar Opwekking. Zo ook dit jaar. Samen met Huib stapten we rond een uur of half acht de auto in om naar de polder af te reizen. Meestal gaan we voor de ontmoeting, tenminste dat zeg ik vaak tegen mensen die me vragen hoe het was. Toch maken we elk jaar wel een dienst mee. Ook dit jaar zaten we in de tent en zongen de nieuwste Opwekkingsliederen mee. Ik had uitgezien naar Ron MacManus. Ik had hem een paar keer gezien op het internet en was benieuwd wat hij zou brengen in de prediking. Kort gezegd bracht hij een klassieke Pinksterboodschap, niets mis mee natuurlijk. Hij deed een oproep op vervuld te worden met de Heilige Geest. Dat is ook de kern van Pinksteren.

In de tijd van de bijbelschool zat ik nogal eens met gekromde tenen naar een dergelijk spreekbeurt te luisteren. De hermeneutische regels die ik had geleerd, werden vaak met voeten getreden. In die tijd stond ik met medestudenten in de Zendingstent voor de bijbelschool, dus hadden we alle tijd om de spreekbeurten met elkaar te analyseren. De spreekbeurten waren meestal niet van een hoog niveau.

Ron MacManus deed het een stuk beter, maar ook hij worstelde met de uitlegkundige logica. Op zulke momenten zou ik willen uitroepen dat mensen die voor acht à negenduizend de bijbel uitleggen de moeite moeten nemen studie te maken van de hermeneutiek. Helaas doen mensen uit de evangelische – en met name pinkstergroepen dat maar weinig. Dat lijkt mij nogal treurig. In de tijd van Paulus, die toch niet één van de domsten was, controleerde men in Berea of dat wat hij schreef en zei wel juist was. Als we dat met sommige evangelisch – en pinksterpredikers zouden doen, dan zouden ze geen voldoende halen.